zondag 13 augustus 2017

De eerlijke maar wat gewrongen psalmen van Lloyd Haft

We waren vandaag in de Dominicuskerk van Amsterdam en weer raak: verrassende thema's en preek. Bettine Siertsema (docent Nederlandse bij VU, dissertatie over religieuze vragen van mensen in concentratiekampen uit 1940-5) gaf korte toelichtingen bij drie psalmbewerking van Lloyd Haft, een Amerikaan die in Nederland woont en in het Nederlands gedichten maakt.
Ernesto Cardenal schreef zijn Psalmen achter prikkeldraad, Oosterhuis heeft zijn Psalmen ook vrij geschreven. Er zijn er nog vele anderen. Dit was ook erg mooi. God is de ziende, hij kijkt naar de wereld en ons, is er zo dus bij, betrokken, maar lost (helaas?) lang niet altijd op, integendeel nogal eens. Ik moet er meer van gaan lezen. hieronder een voorbeeld van die psalm van mijn heerder is de Heer..

 Psalm 23
Mij weet de ziende,
kent mijn gebreken.
Door velden van woekering
ritselt zijn vrede;
de stroom die hij meeziet
spiegelt zijn rust.
Langs rotsen als waarheden
leest hij mijn hart bij elkaar:
ik hoor bij hem.
Al ga ik door het dal
dat de dood overschaduwt,
ik vrees geen verwijdering
want u weet mee;
in uw verlengde weet ik mij.
Bij u wordt dat
wat voor mij ligt
tot maal;
de hekelaar die bij mij is
belet uw aandacht niet, u houdt
mijn hoofd op:
de beker aan mijn lippen.
Waarlijk ik zal gaan
in licht en verbinding alle dagen
want waar ik leef, zal wonen
een ziende in eeuwigheid.

Heilige boom in Lier

Als we naar België gaan, is het meestal om zeer goede vrienden te bezoeken in Hoeilaert, ten zuiden van Brussel, net voordat dit gebied Franstalig gaat worden. Om daar te komen moet je van de ring Brussel af bij het plaatsje Jezuseik, al zeer lang een bedevaartplaats. Onze vrienden brachten ons ook al in de momunemtale kerk van Halle, waar midden in de doopkapel helemaal vóór in de kerk de wortels zichtbaar zijn van de heilige eik waar de christelijke kerk op gebouwd werd.
Nu stopten wij onderweg in Lier, mooi stadje, aan een romantische rivier gelegen, met een grote Gummaruskerk en nogal wat oude kapellen, mooie grote markt met belfort, gotisch Vleeshuis.

Boven links een deel vande zeer grote Gummarus kerk, rechts een deel van een oude kapel. Gummarus was een kluizenaar uit de vroege 8e eeuw.  Hij zaagde een boom om die hem in de weg stond. De eigenaar kwam zijn beklag doen en Gummarus plantte de tak weer op de stam en het wonder van de heling was geschied! Zodoende wordt hij met een boom afgebeeld.
Nakijkend op internet, onder meer via https://nl.wikipedia.org/wiki/Boomheiligdom vertelt men van hem dat de staf brak, maar weer één geheel werd. Gummarus was kluizenaar geworden omdat zijn vrouw nogal ruziezoekend en onaardig was. Hij wordt aanbeden tegen beenbreuken en ook tegen echtbreuk.

In de kerk nog een mooie afbeelding met de boom erbij (eerder dan de staf, die elders wel weer naar voren komt). De prachtige jubé  of doksaal (afsluiting van koor voor de clerus van de leken) stamt uit 1539, dus toen de reformatie al stevig was begonnen. Duur maar onnodig geschenk van wie? Van iemand die zijn vrouw weer terug kreeg? Vrouwe die haar man terugvond? Hoe mooi zijn de verhalen erbij!

woensdag 2 augustus 2017

MORE

Deze week kwamen wij in Gorssel terecht, waar we MORE zagen, het Museum of Realistic Art. Geen abstracte kunst maar dus echte mensen nageschilderd, of dode vissen, of kapotte standbeelden uit de Grieks-Romeinse tijd (Willink). Iemand had zelfs al meer dan 4000 zelfportretten gemaakt, waarvan er een 100 te zien waren. Allemaal erg verschillend, dus kun je je afvragen wat 'realistisch' nu echt betekent, maar wel mooi om te zien.
Gorssel had een stadhuis, een burgemeester, wethouders: was dus een eigen gemeente. Dat is nu Lochum geworden, dus was het gemeentehuis over. Dat is mooi gerestaureerd en een vele malen grotere ruime en lichte kunsthal is er achter gebouwd met een grote parkeerplaats die om 13.00 al helemaal vol stond. Succes dus.

De plaatsing van het gebouw is niet zo spectaculair als Voorlinden in de duinen van Wassenaar, maar het is wel een heerlijk gebouw om een tijdje in rond te lopen. De mooiste foto van de vast collectie komt niet van de mooie schilderijen van Willink, Charley Toorop, Pyke Koch en andere 'realisten' maar van dat mooie houten beeld, dat af en toe met het hoofd links en rechts gaat kijken.
Er was op de bovenverdieping een speciale overzichtstentoonstelling van Herman Gordijn, die afgelopen mei is overleden, op 85 jarige leeftijd. Op de film die er ook is (het museum volgt de traditionele patronen van de Nederlandse musea: vast-tijdelijk, groot restaurant, mooie trappen, catalogus en filmpjes over de kunstenaars, goede parkeergelegenheid), zagen we de 85-jarige nog steeds druk bezig met het verwerken van zijn objecten. Ga dus gewoon maar door met werken en de kwaliteit van het latere werk is niet minder.


 
Gordijn houdt niet van het klassieke ideaal van jeugdige schoonheid. Zijn vrouwenfiguren zijn in die zin zelfs uiterst lelijk. Hij wil huid schilderen, waaraan juist zoveel van belevenis te zien is. Oudere huid heeft al heel wat meer meegemaakt. Travestieten komen nogal veel voor een omdraaien van de rollen. Boven staan Arnon Grunberg die een prostituee draagt, bijna eruit ziende als een monstrum-monstrans, stralend dat dus wel.
De drie gratieën: hoppelende mannen van toch al zekere leeftijd en postuur: parodie, zoals zij huppelen op die bloemen.
En dan in zijn laatste werk, de rollen helemaal omgedraaid. Duidelijke refo-dames met de juiste hoedjes bekijken een stevig geschapen heer op pumps, bij de Anmsterdamse grachten. Verrukkelijke tentoonstelling!